آیه نجوی

با او نجوى مى‏کردند، کارى که مایه اندوه دیگران، و یا کسب امتیاز بى دلیلى براى اینان بود، بعلاوه موجب تضییع اوقات گرانبهاى پیامبر ص مى‏شد، حکم فوق نازل گشت و آزمونى بود براى آنها و نیز کمکى به مستمندان و وسیله مؤثرى براى کم شدن این مزاحمتها.

سپس مى‏افزاید:" این براى شما بهتر و پاکیزه‏تر است" (ذلِکَ خَیْرٌ لَکُمْ وَ أَطْهَرُ).

اما" خیر" بودن این صدقه هم براى متمکنان بود، زیرا موجب ثوابى مى‏شد، و هم براى نیازمندان، چرا که وسیله کمکى به آنها محسوب مى‏گشت.

جالب اینکه دستور فوق تاثیر عجیبى گذاشت و آزمون جالبى شد و همگى جز یک نفر از دادن صدقه و نجوى خوددارى کردند، و او

امیر مؤمنان على علیه السلام

بود اینجا بود که آنچه لازم بود روشن شود شد و آنچه باید مسلمانان از این دستور بفهمند و درس گیرند گرفتند، لذا آیه بعد نازل گردید و این حکم را نسخ کرد و فرمود:" آیا ترسیدید فقیر شوید که از دادن صدقه قبل از نجوى خوددارى کردید"؟! (أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیْ نَجْواکُمْ صَدَقاتٍ).

معلوم مى‏شود حب مال در دل شما از علاقه به نجواى پیامبر ص بیشتر است، و نیز معلوم مى‏شود در این نجواها غالبا مسائل حیاتى مطرح نمى‏شد، و گرنه چه مانعى داشت که این گروه قبل از نجوى صدقه‏اى مى‏دادند و نجوى مى‏کردند، به خصوص اینکه مقدار خاصى براى صدقه نیز تعیین نشده بود و مى‏توانستند با مبلغ کمى این مشکل را حل کنند.

سپس مى‏افزاید:" اکنون که این کار را نکردید، و خود به تقصیر خویشتن پى بردید و خداوند شما را بخشید، و توبه شما را پذیرفت، نماز را بر پا دارید و زکات را ادا کنید، و خدا و پیامبرش را اطاعت نمائید، و بدانید خداوند از آنچه انجام مى‏دهید با خبر است"

(فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ عَلَیْکُمْ فَأَقِیمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّکاةَ وَ أَطِیعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ اللَّهُ خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ).

تعبیر به" توبه" نشان مى‏دهد که آنها در نجواهاى قبلى مرتکب گناهى شده بودند، خواه به خاطر تظاهر و ریا، و یا آزار پیامبر صلی الله علیه و آله  و یا ایذاء مؤمنان فقیر.

گرچه در این آیه سخنى صریحا در باره جواز نجوى بعد از این ماجرا نیامده، ولى تعبیر آیه نشان مى‏دهد که حکم سابق برداشته شد.

اما دعوت به اقامه نماز و اداء زکات و اطاعت خدا و پیامبر ص به خاطر اهمیت آن است و نیز اشاره‏اى است به اینکه اگر بعد از این نجوا مى‏کنید باید در مسیر اهداف بزرگ اسلامى و در طریق اطاعت از خدا و رسول ص باشد

تنها عمل کننده به آیه صدقه و نجوى

غالب مفسران شیعه و اهل سنت نوشته‏اند تنها کسى که به این آیه عمل کرد

امیر مؤمنان على علیه السلام

 بود چنان که طبرسى در روایتى از خود حضرت نقل مى‏کند که فرمود:

آیة من کتاب اللَّه لم یعمل بها احد قبلى، و لا یعمل بها احد بعدى کان لى دینار فصرفته بعشرة دراهم فکنت اذا جئت الى النبى (صلی الله علیه و آله ) تصدقت بدرهم:

" آیه‏اى در قرآن است که احدى قبل از من و بعد از من به آن عمل نکرده و نخواهد کرد، من یک دینار داشتم آن را به ده درهم تبدیل کردم و هر زمان مى‏خواستم با رسول خدا ص نجوا کنم درهمى را صدقه مى‏دادم" .

مدت حکم و مقدار صدقه

در اینکه حکم بالا یعنى وجوب صدقه قبل از نجوى با رسول خدا ص چقدر به طول انجامید و نسخ شد؟ نقلهاى مختلفى است: بعضى آن را یک ساعت، و بعضى یک شب، و بعضى ده روز ذکر کرده‏اند، و ظاهر همان قول سوم است چرا که یک ساعت و یک شب براى یک چنین امتحانى هرگز کافى نبود، چرا که مى‏توانستند متعذر شوند که در این مدت کوتاه موجبى براى نجوى پیش نیامد، ولى مدت ده روز مى‏تواند حقایق را روشن سازد، و زمینه‏اى براى ملامت و سرزنش متخلفان فراهم کند.

و اما در مورد مقدار صدقه نه در آیه مقدارى براى آن ذکر شده و نه در روایات اسلامى، هر چند از عمل على علیه السلام  بر مى‏آید که حتى یک درهم نیز کافى بوده است.

                      

 

/ 0 نظر / 35 بازدید